X6VAyQC. 6. Sınıf Din Kültürü Ders Kitabı Kötü alışkanlıklara yönelmede arkadaş çevresinin etkisi nedir? konusunu kısaca ve uzun ele alışkanlıklara yönelmede arkadaş çevresinin etkisi nedir? konusu ile ilgili kısaca bilgi ;Cevap Sen Bana arkadaşını söyle ben de sana kim olduğunu söyleyeyim sözü ile arkadaşlık çevresinin ne kadar önemli olduğunu anlıyoruz. Kötü alışkanlıklara başlama konusunda çevrede var olan arkadaşların kötü olması durumunda bir gün bizimde psikolojik olarak bozuk veya düzgün olmayan bir dönemde biz de bu kötü alışkanlıklara alet olabilir veya zarar görebiliriz. İşte bu nedenle Yukarıdaki hadiste anlatıldığı gibi insanların kötü çevreye sahip olduklarında ya Kötü alışkanlıklara başlar ya da bunlardan zarar göreceği bizlere alışkanlıklara yönelmede arkadaş çevresinin etkisi nedir? konusu hakkında uzun bilgi ;Cevap Kötü alışkanlıklara yönelmek konusunda çevre ve arkadaşlık ortamı büyük bir etken e sahip olduğu kabul edilir. yukarıda yer alan Hadise göre ve çevremizde var olan olaylara bakıldığı zaman kötü alışkanlıklara sahip olan arkadaşlarımız var olduğumuz zaman kötü alışkanlıkları öğrenmemiz ve bunlardan zarar görmemiz hemen hemen kesin gözüyle bu nedenle biz arkadaşlık ortamınızı ve arkadaşlarımızı en iyi şekilde seçmeli iyi huylu güzel ahlaklı Müslümanlar arasından arkadaşlarımızı seçmemiz ve çevremizi bizi aynı bir kale gibi koruyan güzel ahlaklı ve doğru sözlü insanlarla çevreleyerek hayatta başarılı olmayı amaç edinmenin gerekmektedir. Kötü alışkanlıklara yönelmede arkadaş çevresinin etkisi nedir?Konusu Hakkında Soru Sormak İster Misiniz ? Yorum ve Düşüncelerinizin Bizim İçin Ne Kadar Değerli Olduğunu Biliyor Musunuz ? Destek ve Yorumlarınız için Tıklayınız... Zararlı Alışkanlıklar Yüce Allah insanoğlunu en mükemmel şekilde yaratmış ve hayatını devam ettirmesi için sağlıklı bir vücut vermiştir. İnsanoğluna verilen bu beden kendisine emanet bırakılmış yanlış ve zararlı yollarda kullanılmaması tavsiye edilmiştir. Hem yaratan tarafından, hem O’nun gönderdiği elçiler tarafından, hem de konun uzmanları tarafından bedenimize karşı duyarlı davranmamız istense de, insanoğlu kendisine zarar verecek birçok alışkanlığın peşine düşmüş dünyasını ve ahiretini perişan etmiştir. Bugün sizlerle beraber günümüzde çok yaygınlaşan zararlı alışkanlıklar üzerinde duracağız, dini hükümleri ve sağlığımıza zararlarını tıbbi veriler ışığında değerlendirmeye çalışacağız. Alkol Kullanımı Günümüzde yaygın olarak kullanılan zararlı alışkanlıkların başında alkollü içecekler gelmektedir. İnsanlar eğlencelerine üzüntülerine alkollü içecekleri ortak etmişler, sevinçlerini onunla üzüntülerini ise efkar dağıtmak amacıyla onunla gidermeye başlamışlardır. Oysaki hem içine hem de yaşanılan topluma sayısız zararları olan alkollü içecekler Yüce Rabbimiz tarafından haram kılınmıştır. Cenab-ı Allah bir ayette şöyle buyurmaktadır. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ "Ey iman edenler! İçki, kumar, tapınmaya mahsus dikili taşlar, fal okları ancak şeytanın amelinden birer murdardır. Onun için bunlardan kaçının ki muradınıza eresiniz.” 1 Aynı sürenin bir sonraki ayetinde alkollü içeceklerin insanlara vermiş olduğu zarar ve alkollü içeceklerin haram oluşunun hikmet yönü şöyle ifade edilmektedir. إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَن ذِكْرِ اللّهِ وَعَنِ الصَّلاَةِ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ “Şeytan içkide ve kumarda ancak aranıza düşmanlık ve kin düşürmek, sizi Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık siz hepiniz vazgeçtiniz değil mi?” 2 Bugün alkol oranı az olması sebebiyle bazı içeceklerin kullanımı sanki mümkünmüş gibi telakki edilmektedir ki, ister az olsun ister çok olsun içinde alkol bulunan içecekler dinimizde haram kılınmıştır. Bir hadisinde Sevgili Peygamberimiz bu hususu şöyle ifade etmektedir. كُلُّ شَرابٍ أسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ "Sarhoşluk veren her içki haramdır. 3 Bir başka hadiste Peygamber Efendimiz "Her sarhoş edici şey haramdır. Bir farak küp içildiği takdirde sarhoşluk veren bir şeyin tek avucu da haramdır." 4 buyurarak, alkollü içeceklerin –ister alkol oranı az olsun ister çok olsun- tamamından uzak durulması gerektiğini ve bu içeceklerin bizlere haram olduğunu bildirmektedir. Sarhoşluk veren alkollü içecekleri içmek nasıl yasaklanmışsa bu içecekleri satış noktasına gelinceye kadarki sürede çalışılması da aynen yasaklanmıştır. Bir hadiste Sevgili Peygamberimiz şöyle buyurmaktadır. "Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm hamrla ilgili olarak on kişiye lanet etti "Hammaddesinden şarap yapmak maksadıyla sıkana ve sıktırana, içene ve sâkilik yapana, imalathâneden veya depodan, toptancıdan perakendeciye veya müstehlike kadar taşıyana ve taşıtana, satana ve satın alana, bağışlayana, bunun parasını yiyene." 5 Alkollü içeceklerin bedenimize birçok zararları tespit edilmiştir. Bu hususları ana başlıklar altında şöyle zikredebiliriz. İçkinin kalbe zararları Alkol, kalp ve cilt damarlarını genişletir. Kalbin çalışma hızını artırır, kan dolaşım düzenini bozar, damarların sertleşmesine,tansiyonun artmasına,felç ve ânî ölümlere sebep olur. İçkinin karaciğere zararları Karaciğer hücrelerinde yağlanma meydana gelmesine, siroz hastalığına sebep olur, karaciğer büyür. Karaciğerin vazifesi dışarıdan gelecek zararlı maddeleri zararsız hale zararsız hale getirmek için çalışırken fazla yorulur,vazifesini tam yapamaz olur, bir çok zararlı maddenin vücuda girmesine ve çeşitli hastalıklara sebep olur. İçkinin böbreklere zararları Alkollü içkinin hangi çeşidi olursa olsun böbrekleri bozar, zamanla iş göremez hale getirir. İdrar bolluğu veren bira, böbrekleri temizlemez,bilâkis iltihaplarına, idrarda şeker ve cerahat gibi anormal cisimlerin meydana gelmesine yol açar. İçkinin mide ve bağırsaklara zararları İçki mide iç zarında yanma hissi meydana getirir, mideyi bozar, ağrı yapar, mide hastalıklarından olan gastrit ve ülsere sebep olur. Hazımsızlık, dolayısıyla iştahsızlığa sebep olur. Bağırsak ishallerine, iltihaplarına ve çalışma düzeninin bozulmasına sebep şişmanlığa meydan verir. İçkinin akla zararları İçki akıl ve hafızayı zaafa ve unutkanlık meydana getirir. İrade kuvvetini azaltır, ne yaptığını - ne söylediğini bilmez bir hale beyni uyuşturur, yürümekte zorluk çekilir, kol ve bacak çekilmelerine, yüz ifadesinde bozukluklara sebebiyet ve dengesini kaybeder. İçkinin sinir sistemine zararları Sinirler alkole karşı hassastır,sinir hücreleri zedelenir. El titremeleri, tikler, felçlerden tutun, bütün ani ölümlere varıncaya kadar nice felaketlere sebebiyet verir. Heyecan, telaş, korku, sinir buhranları ve kıskançlık, çeşitli rûhî bozukluklar, içkinin meydana getirdiği normal hallerdendir. 6 Dinimizin yasak kıldığı, günümüzde de tıbbin ilerlemesi neticesinde zararının daha iyi anlaşıldığı alkollü içecekler, sadece içene değil etrafında bulunan insanlara da zarar vermektedir. Alkollü araç kullanımından dolayı gerçekleştirilen kazalar ve bunların sonucunda ölüm ve yaralanmalar meydana gelmekte, alkol alımından sonra akli melekenin kaybolmasından dolayı cinayetler işlenmekte, ayrıca alkollü içecekleri tüketenlerin aile hayatlarının bozulduğu görülmekte ve bunun sonucunda da aileler dağılmakta sosyal hayat altüst olmaktadır. Bu sebeple kişiler ayrıca alkol sebebiyle kul hakkına girmekte, kul hakkının ise kullar tarafından affedileceği unutulmamalıdır. Bu kadar kötülüklerle dolu olan alkollü içeceklere Sevgili Peygamberimiz tarafından “Ümmü'l-Habâis” kötülüklerin anası denmiştir. Bir hadislerinde Peygamber Efendimiz bu hususu şöyle dile getirmektedir. "Hamr bütün ahlaksızlıkların fevâhiş anasıdır ve büyük günahların en büyüğüdür. Onu içen, annesine, teyzesine ve halasına saldırabilir" 7 İnsana ve topluma sağladığı zararlar göz önüne alındığında hepimiz tarafından da malumdur ki, alkollü içecekler kötülüklerin anasıdır. Bu sebeple sağlıklı bir dünya hayatı arzu ediyorsak, kendi hayatımızı sıkıntıya sokmak istemiyorsak ve ahirette de kendisinden razı olacağımız cenneti murat ediyorsak alkollü içecekleri kullanmamalıyız. Sigara Kullanımı Sigara ve sigaraya benzer diğer ürünleri birkaç boyutuyla ele almakta fayda vardır. Sigara içmenin fıkhi boyutu hakkında çeşitli görüşler ortaya konmuştur. Ortaya konan görüşler zaman ve şartlar değiştikçe ve sigaranın kişiye verdiği zararlar tam anlamıyla ortaya çıktıkça ve bu konuda tıbbi veriler ortaya kondukça değişmiştir. Genel anlamda olay üç ana başlık altında değerlendirilmektedir. 1. Sigaranın zararlarını bilmeyen veya önemsemeyen bir grup bilgin, tütün kullanma pipo, nargile vb. de dahil, sigara içme hakkında dinde açık bir hüküm bulunmadığını, şâri tarafından açık bir yasak gelmediğini ileri sürerek sigara içmenin mubah olduğu görüşünü ileri sürmüştür. 2. Diğer bir grup İslâm bilgini ise, sigara içmeyi doğru bulmamakla birlikte, “haram” da diyemedikleri için “mekruh” olarak nitelendirmişlerdir. 3. Üçüncü bir grup ise, sigara içmeyi, özellikle tiryakilik derecesinde sigara alışkanlığını sağlık açısından zarara ve ekonomik yönden israfa yol açtığı, nafaka yükümlülüğünü ihlâl ettiği gerekçesiyle “haram” saymışlardır. 8 Sigara ve sigara ürünlerinin hepsinin kişiye maddi ve bedeni zarar getirdiği, malını israf boyutunda harcamaya götürdüğü ve bazı insanlar için maddi külfet getirmese bile özellikle orta kesim ve dar gelirli aileler için maddi anlamda külfet getirdiği, kişiye eşinin ve çocuklarının hakkına girmesine sebep olduğu aşikardır. Kur’an-ı Kerim’de ise Yüce Rabbimiz şöyle bildirmektedir. وكُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ “Yiyiniz, içiniz, fakat israf etmeyiniz, Çünkü O, israf edenleri sevmez." 9 Sonuç olarak şunu ifade edebiliriz ki, Hem içene hem de o ortamda bulunan şahıslara ve çevreye verdiği zararlar, israf ve hakların ihlâline yol açabileceğinin kuvvetle muhtemel olması dikkate alınarak, sigara içmenin kural olarak dinen “harama yakın mekruh” sayılması gerekir. Ancak bedene verdiği zarar ilmen ve tıbben açıklık ve kesinlik kazanmışsa, açık bir israfa ve kişinin nafaka yükümlülüğünü etkileyip aile fertlerinin ve bakmakla yükümlü bulunduğu kimselerin nafakasını kısmasına yol açıyorsa, zorunlu harcamalardan ve aslî ihtiyaçlarından bile fedakârlık yapmaya zorluyorsa, o takdirde sigara içmenin dinen de “haram” olduğu söylenebilir. 10 Sigaranın tıbbi boyutu ise, incelenmesi gereken en önemli hususlardadır. Özellikle tıbbın gelişmesi sigara ve sigara ürünlerinin insanlar üzerinde bir çok zararları olduğunu ortaya çıkarmıştır. Bu zararları şu başlıklar altında zikredebiliriz. yılda yaklaşık 100 bin kişi sigara ve bağlı hastalıklardan hayatını kaybetmektedir. dumanının içerdiği karbon monoksit kan dolaşımına girerek pıhtılaşmaya yol açmakta ve atardamarların iç duvarlarına zarar vererek kalp krizlerine neden olmaktadır. kalp hastalıklarından ve bu hastalıkların yol açtığı ölümlerden korunmak için atılacak ilk adım, sigara ve dumanından uzak durmaktır. dumanı; katran, karbon monoksit ve nikotine ek olarak, amonyak, arsenik, hidrojen siyanür ve metan gibi son derece zehirli olan 4 binden fazla kimyasal madde içermektedir. kullanımı, insan vücudunun savunma sistemini çökertmekte ve sayısız hastalık ve ölümlere zemin hazırlamaktadır. akciğer, ağız boşluğu, yemek borusu, boyun, pankreas, mesane, böbrek, mide ve kan kanserine yol açmaktadır. 7. Sigara ayrıca; peptik ülser, kronik bronşit, felç, astım, reflü, erken menopoz, diş eti iltihabı, kemik erimesi ve katarakt hastalıklarına zemin hazırlarken, hamilelerde erken doğum ve düşük doğum ağırlığı risklerini de beraberinde getirmektedir. kullanan hamile bayanların bebekleri fiziksel ve zihinsel özür riskiyle karşı karşıya iken, sigara içen annelerin sütlerinde bulunan dioxin maddesi ise öldürücü etkiye sahip bir zehirdir. içmeyi bir kez deneyen her dört kişiden üçü sigara tiryakisi olmaktadır. 11 Bugün sigaranın zararları daha iyi anlaşıldıkça ve sigara içme yaşının gençlerinde altında ilkokul çağındaki çocuklara ulaşması sonucunda devletler, bireylerin sigaraya başlamamaları ve sigara bağımlısı olanları bunlardan uzaklaştırmak için kampanyalar yapmakta, sigaranın zararlarını içeren filimler, afişler hazırlanarak insanlar bilgilendirmeye çalışmaktadır. Mesela 9 Şubat günü Dünya sigarayı bırakma günü olarak ilan edilmiştir. Hem dünyamızı hem ahiretimizi huzura erdirmek istiyorsak, hem maddiyatımızı hem de bedenimizi sıkıntılardan kurtarmak istiyorsak, sigara içmeyi bırakmalı, sigara içenlerin sigarayı bırakmaları için teşvikte bulunmalı, sigara içmemekle bizden sonra gelecek nesillere yaşantımızla örnek olmaya çabalamalıyız. Unutmayalım ki, bu bedenimiz bizlere Yaratanımız tarafından emanet olarak verilmiştir. Bize verilen bu emanet hakkında ahiretde sorguya çekileceğimizi de hatırımızdan çıkarmamalıyız. Uyuşturucu Maddeler Günümüzde özelikle gençler arasında en yaygın kullanılan zararlı alışkanlıkların başında ise esrar, afyon, eroin, kokain, morfin gibi uyuşturucu maddeler gelmektedir. Ayrıca alkol oranının düşük tutulup sanki zararı yokmuş gibi sunulması gibi, uyuşturucu maddelerden olan ekstasi ecstasy gibi haplarda gençlere zararları yokmuş ve bağımlılık yapmıyormuş gibi sunulmaktadır. Oysaki insan vücuduna özelliklede akla zarar veren bu maddelerin hepsi insanlık için birer tehlikedir. Bir başka madde bağımlılığı ise özellikle sokak çocuklarının kullandığı, bazı zamk, boya maddeleri gibi ürünlerde bulunan eter, aseton, benzin, tiner vs. gibi uçucu maddelerin solunum yoluyla alınmasıdır ki, buda alkolün yaptığı etkiye benzer bir etki yapmaktadır. İslâm’ın emir ve yasaklarındaki genel amaçlar dikkate alındığında İslâm’ın bu konudaki yasağının sadece şaraba veya belirli alkollü içkilere mahsus olmadığı, aklî ve ruhî dengeyi bozan, sinir sistemini uyuşturup beynin işlevlerini etkileyen, kişinin irade ve düşünme gücünü tamamen veya kısmen yok eden her türlü keyif verici uyuşturucunun da aynı yasak kapsamına girdiği görülür. Hatta bugün modern tıp, psikoloji ve toplum bilimleri esrar, afyon, eroin, kokain gibi uyuşturucu maddelerin insan sağlığı ve toplum düzeni için içkiden de zararlı ve tehlikeli olduğunda birleşmektedir. Şu halde haram hükmünün illeti olan sarhoş etme, uyuşturma özelliğini taşıyan maddeleri vücuda almak haram hükmünü alır. 12 Uyuşturucu maddelerin insanlar üzerinde birçok olumsuz tesirleri vardır. Bunları şu başlıklar altında zikredebiliriz. maddelerin müşterek özelliği kullananları bağımlı yapmasıdır. Hatta eroinin bir defa damardan verilmesi dahi, kullanan şahsı bu zararlı maddenin müptelası haline getirebilmektedir. maddeleri kullanan şahısta aynı tesirin meydana gelebilmesi için, zamanla kullanılan maddenin devamlı artırılması gerekir ki, buda o maddeye karşı talebin artması anlamına gelir. tip maddeler hep kanunsuz satıldığı için fahiş fiyatlarla satılırlar. Şahsın maddeye karşı bağımlılığı artıkça ve alma gücü azaldıkça elde bulunan her şey harcanmaya başlar, hatta para bulunmazsa hırsızlık yoluna gidilir. Buda suçun ve suçluların toplum içinde artışına sebep olur. eroinman olan insanların sosyal ve ailevi hayatları bozulmaktadır. Bu maddeleri kullananların ailesine ve çocuklarına karşı ilgisi azalır ki, bu durumda kişinin istikbalini mahvettiği gibi toplumların da geleceğine zarar vermektedir. Çünkü toplumların temel taşı ailedir. bağımlılığın bir başka tehlikesi ise vücuda verdiği zarardır. Bu maddeleri kullananlar manen ve madden adeta çökmüş gibidirler. Asabiyet, ruhi gerginlik, sinirlilik, uykusuzluk vs. gibi haller görülür. Ayrıca bağırsak, mide hastalıkları, karaciğer büyümesi ve yağlanması, böbrek hastalıkları, kansızlık, deride sivilce ve yaralar ortaya çıkar. Göz adalelerinde felçler gözükür. bağımlılığı kişiyi ölüme götüren bir unsurdur ki, almış olduğu bur dozdan fazla ekstra bir doz alırsa zehirlenerek ölürler. 13 Kumar Kumar, nasıl sonuçlanacağı önceden belli olmayan ihtimalli bir şeye bağlı kalarak mal vermek veya almak anlamına gelir. Adı ne olursa olsun bu özelliği taşıyan para veya mal karşılığı oynanan her oyun ve ortak bahis kumardır. Kolaylıkla mal çarpmak veya çarptırmak olduğu için Kur'an'da "meysir" denilen kumar, kolaylık anlamındaki "yûsr" kökünden gelmektedir. Kumar İslam Dininde haram kılınmıştır. Alkollü içecekler bahsinde dile getirdiğimiz ayette Yüce Rabbimiz bu hususu şöyle ifade etmektedir. "Ey iman edenler! İçki, kumar, tapınmaya mahsus dikili taşlar, fal okları ancak şeytanın amelinden birer murdardır. Onun için bunlardan kaçının ki muradınıza eresiniz. Şeytan içkide ve kumarda ancak aranıza düşmanlık ve kin düşürmek, sizi Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık siz hepiniz vazgeçtiniz değil mi?” 14 Ayette de ifade edildiği üzere yasak bakımından alkollü içecekler ve kumar arasında hiçbir fark yoktur. Kumar insanlar arasında haksız kazancı ortaya çıkaran bur husustur. Oysaki Yüce Rabbimiz bir ayette bu fiilin yasaklandığını şöyle bildirmektedir. وَلاَ تَأْكُلُواْ أَمْوَالَكُم بَيْنَكُم بِالْبَاطِلِ "Aranızda mallarınızı haksız sebeplerle ve batıl yollarla yemeyin" 15 Fert ve toplum açısından kumarın birçok zararları vardır. Bu zararları şöyle sıralayabiliriz. kaybedilen parada ailenin, çoluk-çocuğun, hakkı vardır. kazanılan para da meşrû değildir. Kişinin hakkı olmadan haksız bir kazanç olarak elde edilmiştir. 3. Kumar masası etrafında birleşen insanlar hırslarına yenilirler ve orada, sağlıklarını, servetlerini, ahlâklarını ve vakitlerini kaybederler. Kişi ne kadar para kazansa da durum böyledir. toplumsal zararlarda meydana getirir. Kumar çalışma hayatının yerine tembelliğe sevk eder. 5. Kumar beraberinde içki, yalancılık, hırs, kin, intikam, cinayet gibi kötülükleri de getirir. 6. Kumar âile hayatında düzensizliklere, anlaşmazlıklara, ihmallere sebep olur. Sonuç itibariyle zararlı alışkanlıkların hepsi kişinin bedenine zarar vermekte, maddi hayatını bitirmekte ve manevi hayatını mahvetmekte, sosyal hayattan kopmalar yaşanmakta, bireylerin birbirleriyle olan diyalogları bitmekte, hem ferdi hem de sosyal problemler ortaya çıkmaktadır. Bu sebeple toplumun bütün kesimleri bu zararlı alışkanlıklara karşı seferber olmalı, öncelikle kendimiz kullanmayarak örnek olmalı, kullananlara karşı ise itici değil, birleştirici ve bütünleştirici yaklaşımlarla onları topluma kazandırma yollarını aramalıyız. Yüce Rabbim dünya ve ahiret hayatımızı sıkıntıya uğratacağımız zararlı şeylerle buluşturmasın. Bu maddeleri kullanan kardeşlerimizi bu alışkanlıklarını bırakmayı nasip etsin. Cumanız mübarek olsun, Allah’a emanet olun. Ahmet ÜNAL Uzman Vaiz 1. Maide, 5/90 2. Maide, 5/91 3. Kütüb-i site, İbrahim Canan, Hadis No 2262 4. Kütüb-i site, İbrahim Canan, Hadis No 2264 5. Tirmizî, Büyû 59 6. Türkiye Yeşilay Cemiyeti Resmi İnternet Sitesi den alınmıştır. 7. İbrahim Canan, Kutub-i Sitte Tercüme ve Şerhi, Akçağ Yayınları 8/159-161. 8. TDV, İslam İlmihali, s. 67 9. el-Arâf 7/31 10. TDV, İslam İlmihali, s. 68 11. Türkiye Yeşilay Cemiyeti Resmi İnternet Sitesi den alınmıştır. 12. TDV İslam İlmihali, 13. Daha fazla bilgi için bkz. Prof. Dr. Alparslan ÖZYAZICI, Alkolü İçkiler, Sigara ve Diğerleri, 14. Maide, 5/90-91 15. Bakara, 2/188 Toplumun esaslı bir unsuru olan insanın sağlığı ve sosyal yaşamı üzerinde zararlı alışkanlıkların ve bağımlılıkların etkisi büyüktür. İnsanlar, çocukluk ve gençlik dönemlerinde zararlı alışkanlık ve bağımlılık yaratan davranış ve hareketlerden uzak tutulmalı ve buna ilişkin yönlendirmeler, ailelerce yapılmalı, eğitim ve öğretim almaları da eğitim ve öğretim kurumlarınca sağlanmalıdır. Kayıtsız kalınması, zararlı alışkanlıkların edinilmesine ve ilerisi bağımlılıklara zemin hazırlamış olur ki, bu durumda alışkanlık ve bağımlılık içerisinde olan insanların sağlıklarının bozulmasına ve sosyal yaşamlarının çöküntüye uğramasına neden olur. Böyle bir durumun, kişinin kendisinde, ailesinde ve içerisinde bulunduğu toplumda sosyal yıkım, çekinilmez ve dayanılmaz hal yaratacağı bilinmelidir. Bu çalışmada, zararlı alışkanlıkları ve bağımlılıkları daha iyi anlamak için konunun uzmanlarının alanlarına girmeden önce bu olguların genel hatları ile tanımlarından başlayarak sosyal yaşamda, çocukluk ve gençlik dönemlerinde ortaya çıkışların ve yarattığı sonuçların aileye, çevreye ve topluma yansımaları, önceden alınması gereken önlemler ile tedavi ve topluma kazandırmalar için yapılması gerekenler TANIMLARI VE ÖZELLİKLERİ Zararlı alışkanlıkların ve bağımlılıkların içeriğine girmeden önce, tanımlarının ve özelliklerinin belirtilmesinde fayda Zararlı alışkanlıklar Zamanla vazgeçilebilen ve karakterle ilgili olan davranış biçimleridir. Kişi kendi iradesi ile hareket eder ve zamanla isterse vazgeçebilir. Bir anlamda alışkanlıklarda kendi iradeyi seçimiyle sonlandırma mümkün olabilir. Alışkanlıklar iyi yönlü olabileceği gibi bu tanımda konumuz olan zararlı yönlü alışkanlıklar olabilir. Önemli olan kişileri, zararlı alışkanlıklara alıştırmamaktır. Çoğu zaman zararlı alışkanlıkların ilerlemiş şeklinin bağımlılıklara Bağımlılık Kişiyi; bedensel, ruhsal, sosyal yaşam ve ekonomik yönden güçsüz ve olumsuz kılan bir hastalıktır. İnsanlığın en büyük düşmanıdır. Kişinin yaşamına girdiğinde; irade kontrolünü devreden çıkartan, yokluğuna dayanamama hissi yaratan davranışlardır. Kişinin özgürlüğünü ve özgüvenini yok eden, başkalarının yönlendirmelerine veya bir şeylerden etkilenmeye bağımlı hale getiren ve bir anlamda kronikleşmiş bir Yeşilay Cemiyeti Tüzüğünün 3. maddesinin 1 numaralı fıkrasında, zararlı alışkanlıklar ve bağımlılıklar; tütün, alkol ve madde bağımlılığı gibi toplumun ve gençliğin bedensel ve ruhsal sağlığını tahrip eden bağımlılıklar olarak tanımlamış, kumar, fuhuş, internet ve teknoloji bağımlılığı olanları da gençliğe ve topluma zarar veren alışkanlıklar olarak belirtilmiştir. Bu belirtmelerden de anlaşılacağı üzere, bu tür alışkanlıkların ve bağımlılıkların zarar verici etkileri beden ve ruh sağlığı yönünden olabileceği gibi sosyal yaşam yönünden de yıkıcı olabilmektedir. Zararlı alışkanlıklardan ve bağımlılıklardan en çok etkilenen çocuklar ve gençlerdir. İlköğretim öğrencilerinin telefonve internetle tanıştırılmaları ve bunları kontrolsüz kullanımları sürekliliğe dönüştürüldüğünde zararlı alışkanlık oluşmuş demektir. Daha hayatın başlangıcında çocuk, emsallerinden koparak yalnızlaşma durumuna düşebilmektedir. İlköğretim sonrası yaş grubu çocuklar ve gençler tütün, alkol ve madde bağımlılığı gibi diğer alışkanlıkları edinmelerinin ilerisi bağımlılığa ulaştığı çoğu zaman görülür. Bu durum ise, toplumun geleceği olan çocukların ve gençlerin sağlıklarını ve sosyal yaşamlarını sakatlamakta ve hayatlarını çekilmez hale merak Saik’iyle veya özentiyle zararlı alışkanlıklara ve bağımlıklara başlayabilir. Başlama sebebini kendine göre haklı kılacak sebepler üretmek suretiyle “bir kereden bir şey olmaz, ben kolay kolay alışmam, istediğim zaman bırakırım gibi” kendini ikna edici söylemlerle başlar, zaman içinde tekrarlayan kullanım davranışı süreklilik kazandığında; sosyal yaşamı, özel hayatı, mesleki yaşamı, diğer yandan sağlık yönünden sağlıksız hale gelebileceği gibi toplumda olumsuzluklarla karşılaşarak kişinin kendisi ile birlikte yaşadıklarının da hayatını çekilmez hale getirdiğinin farkına varamayacak hallere düşebilir. Bu nedenle, toplumun bir parçası olan başta çocuk ve gençler olmak üzere, bu tür alışkanlık ve bağımlılıklar içeresine düşmüş olanların, zamanında ve yerinde önlemler alınarak topluma kazandırılması toplumun bir görevi YARIN Oluşturulma Tarihi Eylül 19, 2020 0236Sağlığımız için zararlı olan ve kesinlikle kullanılmaması gereken çok tehlikeli maddeler bulunmaktadır. Bunlar sigara ve alkoldür. Özellikle büyüyüp gelişmemiz için bize zarar verirken, aynı zamanda sağlığımızı bozar ve hastalanmamıza sebep olur. İşte 4. sınıf fen bilimleri sağlığa zararlı maddeler konu zararlı olan maddelerden mutlaka kaçınmalıyız. Bunlar en başta sigara ve alkol olarak öne çıkıyor. Ancak aynı zamanda aşırı beslenmek ve çok fazla şekerli ve tuzlu yiyecek tüketmek de yine zararlıdır. Mümkün olduğu kadar dengeli beslenmeli ve sigara ile alkolden her zaman uzak durmalıyız. Sağlığa Zararlı Maddeler Sigara ve alkol özellikle ülkemizin en önemli problemlerinden biridir. Özellikle ülkemizde her sene 300 kadar insan sigara ve alkol yüzünden hayatını kaybediyor. Çünkü bu zararlı maddeler organlarımızı etkiliyor ve insanı ciddi hastalıklar ile karşı karşıya bırakıyor. Yapılan bilimsel araştırmalar sigara ve alkolün bütün organlara zarar verdiğini kanıtlamış durumda. O yüzden hayatımız boyunca sigara ve alkolden her zaman uzak durmalıyız. Şimdi sırası ile sigara ve alkolün zararlarına bakalım ve vücudumuza ne gibi etkiler yaratıyor bunları inceleyelim. Sigaranın İnsan Sağlığına Zararları Sigara birçok farklı hastalığa sebep olmakta ve insanların hayatını kaybetmesine neden olabilmektedir. Şimdi bu zararlara bakalım. - Sigara kalp krizine neden olur. - Eğer bir kişi günde 5 tane sigara ve fazlasını içerse o zaman damar tıkanıklığı ile karşı karşıya kalır. - Sigara zaman içerisinde bağımlılık yapar ve insanlar bu kontrolü zaman içerisinde kaybeder. - Sigara birçok farklı kanser türüne yol açabilir. Bunlar içerisinde akciğer kanseri, KOAH, damar tıkanıklığı ve daha birçok farklı hastalıktan bahsetmek mümkün. - Sigara içenlerde beyin damar tıkanıklığı ve kanama normal insanlara göre iki kat daha fazla olmaktadır. Bu durum ciddi hastalıklara ve hatta hayat kaybına neden olur. - Sigara kullanımı saçın ve cildin yapısını bozmaktadır. - Aynı zamanda sigara kullanımı diş ve diş eti problemlerine sebep olmaktadır. - Sigara insan sağlığına zarar verdiği gibi çevreye de zarar verir. Özellikle söndürmeden atılan sigaralar çevrede çok ciddi yangınlara neden olabilir. - Hamilelerde bebeğin gelişimini olumsuz yönde etkiler ve düşük riskini ortaya çıkarır. Bu şekilde daha birçok tehlikeli problemi ile karşı karşıya bırakmaktadır. Alkolün İnsan Sağlığına Zararları Şimdi de alkolün zararlarına bakalım ve insanda ne gibi sorunlar oluşturuyor bunları öğrenelim. - Alkol bağımlılık yapan bir hastalık türüdür. - Alkol özellikle karaciğere çok zarar verir. - Alkol beyin hücrelerine zarar verir. Bu yüzden insanlar alkol aldığı zaman doğru düşünemez ve doğru hareket edemez. - Alkol reflekslerin azalmasına sebep olur. İnsanlar alkol aldığı zaman doğru düşünemez ve karar verme yetenekleri yok olur. Bunun sonucunda trafik kazaları meydana gelir. - Akciğer yetmezliğine sebep olur ve siroz gibi hastalıkların ortaya çıkmasına neden olur. - Alkol fiziksel zararın yanı sıra aynı zamanda aile ve toplumsal ilişkilerin de bozulmasına neden olabilmektedir. Bütün bu sebeplerden dolayı her zaman ve hayatımız boyunca sigara ile alkolden uzak durmalıyız. Bu zararlı unsurların dışında ayrıca aşırı yemek tüketmekten de uzak durmalıyız. Aksi takdirde obezite ile karşı karşıya kalırız ve çok ciddi hastalıklara yakalanabiliriz. Asitli içecekler, dışarıdan aldığımız abur cubur yiyecekler ile çok fazla tuz ve şeker yine bize zarar verebilir. Mutlaka sigara ve alkolden uzak dururken diğer besin kaynaklarını da dengeli şekilde tüketmeliyiz. Böylece sağlıklı bir şekilde büyüyüp gelişebiliriz ve mutlu bir yaşam sürebiliriz. يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ’Ey İnananlar! İçki, kumar, putlar ve fal okları şüphesiz şeytan işi pisliklerdir, bunlardan kaçının ki saadete eresiniz.’’ Maide, 5/90 Allah Teâlâ, insanın sağlığına zarar veren her şeyi haram kılmış ve yasaklamıştır. İçki Aklın sıhhatli düşünme ve muhakeme yeteneğini gideren, sarhoşluk denilen hale sebep olan içeceklerdir. İçki, fuhuş, bali, tiner, ve kumar bu kötü alışkanlıklardan sadece bir kaçıdır. İçkinin zararları ve haramlığı hakkında Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyrulmaktadır.. يَسْأَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإِثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِن نَّفْعِهِمَا “Ey Muhammed! Sana şarap ve kumardan soruyorlar. De ki Bu ikisinde büyük bir günah, bir de insanlar için bazı menfaatler vardır. Fakat günahları menfaatlerinden daha büyüktür.” Bakara, 2/219 يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لا تَقْرَبُواْ الصَّلاَةَ وَأَنتُمْ سُكَارَى حَتَّىَ تَعْلَمُواْ مَا تَقُولُونَ “Ey mü’minler! Sarhoş iken ne söylediğinizi bilinceye kadar namaza yaklaşmayın” Nisa, 43 âyeti nazil olmuştur.” يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنصَابُ وَالأَزْلاَمُ رِجْسٌ مِّنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ “Ey mü’minler! Şarap, kumar, dikili taşlar putlar, fal ve şans okları birer şeytan işi pisliktir. Bunlardan uzak durunuz ki, kurtuluşa eresiniz.” Maide, 5/90 اِنَّمَا يُريدُ الشَّيْطَانُ اَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاءَ فِى الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللّهِ وَعَنِ الصَّلوةِ فَهَلْ اَنْتُمْ مُنْتَهُونَ ''Şeytan içkide ve kumarda ancak aranıza düşmanlık ve kin sokmak; sizi Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoymak ister. Artık vazgeçtiniz değil mi?” Maide, 5/91 Şarap dışındaki sarhoşluk verici içkilerin de şarap hükmünde olduğu, yani onların da haram olduğu Peygamberimiz tarafından bildirilmiş, ve haramlığı hakkında şöyle buyurulmuştur عن عائشة رَضِيَ اللّهُ عَنْها قالت قالَ رسُولُ اللّهِ كُلُّ شَرابٍ أسْكَرَ فَهُوَ حَرَامٌ. أخرجه الستة . “Sarhoş edici her içki haramdır.” Buhari, Eşribe, 235 Bir başka hadisinde de şöyle buyurmaktadır قَالَ مَا أَسْكَرَ كَثِيرُهُ فَقَلِيلُهُ حَرَامٌ “Çoğu sarhoşluk veren her şeyin azı da haramdır.” Tirmizi, Eşribe, 3/1788 Toplumu ahlaki çöküntüye ve sosyal felaketlere sürükleyen, toplum içinde onulmaz yaralar açan,yuvaları param parça eden,toplum binasının temeline dinamit koyan içkinin zararlarını şöyle sıralayabiliriz İçki insanın bedenine zarar insanın bünyesinde başta sinir sistemi olmak üzere bir çok tahribata sebep olmaktadır. Bu problemler direkt ve en direkt olarak onlarca çeşittir. Burada kısaca ana başlıklarla verelim. 1. Sindirim sistemindeki tahribatlar neticesinde siroz, mide ülseri, gastrit, pankreas, yemek borusu ve 12 parmak bağırsağı iltihabı başta olmak üzere bir çok mide rahatsızlığının sebebi olarak alkol kabul edilmiştir. 2. Kalbin can düşmanı alkoldür. Kalp yetmezliği, kalpte büyüme, kalp atışlarında düzensizlik ve hipertansiyonun en önemli sebeplerinden birisi alkoldür. 3. Kanda meydana getirdiği tahribatlar ise kansızlık, tüberküloz ve kansere çeşitli vesilelerle yardımcı etken olmaktadır. 4. Kaslarda erime ve zayıflama özellikle uzun süreli içki kullanımında insan bünyesinde içkiden oluşan başka bir zarardır. 5. Alkol beyinde bulunan santral sinir sisteminin baş düşmanıdır. özellikle el ve ayaklarda bulunan sinirler hasara uğradığında titreme olur buna vitamin eksikliği de eklendiğinde organik beyin rahatsızlıkları da olur. 6. Alkole bağlı olarak B 12 gibi bazı vitaminlerin eksikliği sonrasında ise; anemi, beriberi gibi hastalıklar oluşur. 7- Özellikle hamile kadınların alkol alması, büyük bir ihtimalle doğacak çocuğun sakat doğmasına neden olmanın yanında, böylesi çocuklar içki kullanmayan ailelerin çocuklarına oranla 2-3 kat daha fazla potansiyel suçlu olmaktadırlar. 8. Bunama ve şuur bozukluğunun en önemli etkenleri alkoldür. 9. Bunların haricinde alkol zehirlenmesi, uyku bozukluğu, vücutta oluşan aşrı stres, sıkıntı panik, huzursuzluk, depresif mizaç bozukluğu gibi daha bir çok rahatsızlıklar hem alkolün kişi bünyesinde meydana getirdiği rahatsızlıklardır. Yüce Mevla bu bedenimizi ve sıhhatimizi lutfundan bir emanet olarak vermiştir ama bu emaneti de korumamızı emrederek bedene ve sıhhate gelecek zararlardan da korunmamızı istemiştir. Nitekim Kur’an-ı Kerim’de şöyle buyurulmaktadır وَلَاتُلْقُوا بِاَيْديكُمْ اِلَى التَّهْلُكَةِ “Kendi elinizle kendinizi tehlikeye atmayın” Bakara, 2/195 Sevgili Peygamberimiz de; أَنَّ رَسُولَ للّهِ صَلَّي اللّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى أنْ لا َضَرَرَ وَلا َضِرَارَ. “Zarar vermek de zararı zararla karşılamak da yoktur.” İbn Mace, Ahkam, 2331 Hadisinde kişinin hem kendine hem de başkalarına zarar vermesini yasaklamaktadır Son dönemde yapılan bir araştırma Toplumun felaketine zemin hazırlayan içkinin, zararlarını göz önüne sermektedir. Söz konusu araştırma şöyledir. Ülkemizde meydana gelen taciz olaylarının %80’inin sebebi alkoldür. Yaya ölümlerinin %35 Evdeki yaralanmaların %20 Boğulmaların%50 Cinayetlerin%70 Ana baba cinayetlerinin %20 İş yeri kazalarının%25 Yangın ve ölümcül yanıkların%50 Trafik kazalarının %61’inin ayrıca ülkemizdeki bütün kaza suçlarda alkolün kaynaklık ettikleri %35 dir. Mehmet Kocatepe, Gençliğin Can Düşmanı, Ankara 2000 Uyuşturucu Az önce de ifade ettiğimiz gibi Kur'an-ı Kerim'de haram olan bütün içkiler sayılmamış, kötü, pis ve insan sağlığına zararlı olan her şey yasaklanmıştır. Peygamberimiz hadislerinde bir nitelikten söz etmiş, bu nitelik de kendisinde "sarhoş etme ve uyuşturma" niteliğidir. Bu nitelik kendisinde bulunan her şey haramdır. Esrar, afyon, kokain, eroin ve morfin gibi maddelerde de bu nitelik bulunduğu için bunlar da yasak kapsamındadır. Hatta bunlar alkollü içkilerin etkisini fazlası ile taşımakta, zararları da etki ölçüsünde daha çok uyuşturucu maddelerin en önemli ve ortak özelliklerinden birisi, çok az miktarda alınmaları halinde bile kısa zamanda alışkanlık yapmalarıdır. Bir defa olsun onu kullanmaya başlayanların bir daha ondan kurtulmaları çok zordur. Bunun örnekleri televizyon ekranlarına ve basına yansımakta, seyredenleri dehşete düşürmektedir. Uyuşturucunun kötü bir sonucu da aile hayatını yıkması ve sosyal ilişkileri yok etmesidir. Uyuşturucu bağımlısı ailesine, çocuklarına akraba ve komşularına, toplumuna, hatta insanlığa karşı sorumluluk duygusunu kaybeder. Tek aradığı şey uyuşturucudur. Onu bulmak için feda etmeyeceği hiçbir şey olmaz. Çünkü onun için hayatta hiçbir şey değer taşımaz. Ne acıdır ki uyuşturucu müptelası insan, uyuşturucu almak için para bulamadığında hırsızlık etmekten, adam öldürmekten ve maalesef namusunu satmaktan bile çekinmez. İşte bunun içindir ki, insana büyük değer veren dinimiz uyuşturucunun her çeşidini yasaklamış, alım ve satımını caiz görmemiştir. İslam’ın bizler için yasak ve haram olarak kabul ettiği zararlı alışkanlıklarının sebeplerini şöyle sıralayabiliriz Bilgisizlik Tehlikeden habersiz ve bu sebeple konuyu hafife almak. Özenti Özenti sergilemede en önemli payın medyaya ait olduğu rahatlıkla söylenebilir. Merak Denerim, bırakırım kafası. Fakat bir veya iki deneme genci belki de dönüşü olmayan yola sokmaya yeterli gelmektedir. Moda Çevreye uyma havası... Bozuk çevre ve hasta toplum. Bilindiği gibi hastalıklar da insandan insana kolaylıkla geçebilir. Gençlerdeki manevi boşluk , inanç zaafı. Bozuk aile ve hasta toplumdan kaynaklanan güvensizlik duygusu. Gelecek karşısındaki kaygılar strese, sıkıntıya ve yalnızlığa itiyor. Aile yapısındaki bozukluklar, geçimsizlikler. Ahlaki manevi zaaflar. Yine ailelerdeki ekonomik bozukluklar çoklukla normaliteyi bozar. Bilhassa yokluktakini bunalıma ve intihara , varlıktakini şımarıklığa , taşkınlığa, tahribe yöneltir. Eğitimdeki zafiyet , yetersizlik ve yanlışlıklar iten temeldeki sebeplerdir. Rasulullah efendimiz müslümanların hem dinen kuvvetli olmalarını, hemde bedenen kuvvetli olmalarını isteyerek şöyle buyurmuştur اَلْمُؤْمِنُ الْقَوِىُّ خَيْرٌ وَاَحَبُّ الى اللّهِ مِنَ الْمُؤْمِنِ الضَّعِيفِ “Kuvvetli mümin zayıf müminden hayırlı ve Allah katında daha sevimlidir.” Müslim , Kader, 8 Son düzenleyen Moderatör 13 Nisan 2016 Önemli uyarı Yazılı ve görsel basında da gördüğümüz gibi zararlı alışkanlıkları kullanma yaşı her geçen gün gittikçe düşmektedir. Yapılan araştırmalara göre zararlı alışkanlıkları kullanma yaşı ilkokul yaşlarındaki çocuklara kadar inmiş durumdadır. Bunun sebebi yukarıda değindiğimiz nedenler olmakla beraber çocuklarımızın okul içindeki ve dışındaki arkadaşlarıdır. Onun için çocuklarımıza göz kulak olalım ve onları kötü çevre ve arkadaşlardan korumaya çalışalım. Kumar Söz konusu içki, kumar ve zararlı alışkanlıkları yasaklayan Maide 90. ayetinde men edilen hususlardan birisi de kumardır. İnsanın maneviyatını kirleten ve ruhunu karartan kumar illeti İslam’ın yasakladığı ve şiddetle karşı durduğu haramların başında gelmektedir. Her çeşidi İslam tarafından yasaklanan kumar illeti bir çok zarar ve nedenden dolayı yasaklanmıştır. Bu yolla kazanılan para da haram kılınmıştır. Bu yasaklamanın birkaç nedenini şöyle sıralayabiliriz. Kumar, insanı meşru kazanç yollarından uzaklaştırır. Oysa İslam temiz ve helâl olan rızkı yememizi emrediyor. يَا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُواْ مِمَّا فِي الأَرْضِ حَلاَلاً طَيِّباً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُّبِينٌ Ey insanlar! Yeryüzünde bulunanların helâl ve temiz olanlarından yeyin, şeytanın peşine düşmeyin; zira şeytan sizin açık bir düşmanınızdır. Bakara, 2/168 Bu helâl ve temiz rızkı elde etmenin, ticaret, ziraat ve sanat gibi çeşitli meşru yolları vardır. Bu yollardan birisiyle kendimizin, çoluk çocuğumuzun geçimini sağlamalıyız. Sonra da bize verdiği bu temiz ve helal rızıktan ötürü Allah'a şükretmeli, o kazancın bir kısmını da Allah için yoksullara vermeliyiz. Bundan dolayı kendimizin ve ailemizin geçimini temin etmek için daima hela lokma peşinden koşmamız lazım. Kumar, faiz gibi hasız ve İslam tarafından yasaklanmış kazançlardan kaçınmamız gerekir. İslam’a göre Kumar, meşru olmayan bir kazanç yoludur. Çünkü kumarda kişi kazanırsa başkasını, kaybederse kendisini zarara uğratır. Başkasının zararına sebep olan bir kazanç, helal kazanç değildir. Başkasına zarar vermeden kazanmak varken bu yolu seçmek elbette doğru olmaz. Yine Kur'an-ı Kerim, içkide olduğu gibi kumarda da şeytanın aramıza düşmanlık sokacağı ve bizi Allah'ı anmaktan ve namazdan alıkoyacağını ifade etmektedir. Mal canın yongasıdır. Parasını bir anda kaybeden kimse bunalıma girer. oyun arkadaşlarıyla kavgaya tutuşur ve bu kavga çoğu zaman cinayetle sonuçlanır. Ayrıca kumar oynayan kimse en değerli varlığı olan zamanını boşa geçirecek ve yükümlü olduğu ibadetlerini zamanında yapamayacaktır. Aynı zamanda Kumar, kişinin sağlığını da olumsuz şekilde etkiler. Kendini kumara verip, çocuklarını haram lokma ile besleyen kişi aynı zamanda toplumun geleceği olan çocukları ile de ilgilenemez. Neticede sorunlu ve suçlu çocukları topluma sunmuş olmaktadır. Bu davranışta hem toplum hem de ülke açısından tehlikeli bir davranıştır. Onun için kendimizi , ailemizi, ehlimizi Kur’an’ın ifade ettiği gibi يَا اَيُّهَا الَّذينَ امَنُوا قُوا اَنْفُسَكُمْ وَاَهْليكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ “Yakıtı insanlar ve taşlar olan cehennem ateşinden koruyalım.” Tahrim, 66/6 Sigara Bağımlılıkların en yaygını ve belki de üzerinde en çok konuşulanı sigara bağımlılığıdır. Batı’da yaklaşık on asırlık bir geçmişi bulunan tütün ve sigara XV. yüzyıldan itibaren yeni dünyadan İslâm dünyasına da sirayet etmiştir. Sigara insan vücudunda bağımlılık meydana getirmekte, kurtulunması giderek güçleşen bir alışkanlık halini almaktadır. Ağız, boğaz ve üst solunum yollarında tahribata, mide ve kalp hastalıklarına, damarlarda, sinirlerde fonksiyonel bozukluklara yol açmakta olan sigaranın kanserle de yakın bağlantısı vardır. Sigara içmenin meydana getirdiği ağız, beden ve çevre kirliliği, diğer şahıslara verdiği eziyet de çok ciddî boyuttadır. Öyleyse sigaranın bu kadar zararlı olmasından dolayı, acaba sigaranın İslâm dinindeki hükmü nedir? Bu konuda son dönem İslâm bilginleri sigarının dînî hükmü konusunda üç gruba ayrılmışlardır. 1- Sigara hakkında dinde açık bir hüküm bulunmadığını, açık bir yasak gelmediğini ileri sürerek, sigarının mübah olduğunu söyleyenler. 2- Bir grup İslâm bilgini ise sigara içmeyi doğru bulmamakla birlikte mekruh olduğunu söyleyenler. 3- Diğer bir grup ise sigara içmeyi özellikle tiryakilik derecesinde sigara alışkanlığını; sağlık açısından zarara ve ekonomik yönden israfa yol açtığı, nafaka yükümlülüğünü ihlal ettiği gerekçesiyle haram diyenler. Bu kötü alışkanlıklar insana dini yönden , sağlık yönünden , aile , toplu

zararlı alışkanlıklar ile ilgili afiş